ทำความเข้าใจ เงินออมฌาปนกิจ คืออะไร หลังล่มหลายพื้นที่ ขอเงินคืนได้ไหม?

     ช่วงที่ผ่านมาเงินออมฌาปนกิจ กลับมาเป็นประเด็นร้อนในสังคมอีกครั้ง หลังมีข่าวการล่มสลายและการยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ในหลายพื้นที่ ทำให้สมาชิกจำนวนมากเกิดความกังวลเกี่ยวกับเงินที่สะสมไว้ และตั้งคำถามถึงความมั่นคงของระบบสวัสดิการชุมชนรูปแบบนี้

     คำถามสำคัญคือ เงินออมฌาปนกิจคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร และมีวัตถุประสงค์เพื่อใคร

     เงินออมฌาปนกิจคืออะไร

     เงินออมฌาปนกิจ หรือ “เงินฌาปนกิจสงเคราะห์” เป็นระบบสวัสดิการชุมชนที่เกิดจากแนวคิดการช่วยเหลือกันในยามเสียชีวิต สมาชิกในชุมชนจะร่วมกันจ่ายเงินคนละเล็กน้อย เมื่อมีสมาชิกเสียชีวิต เงินดังกล่าวจะถูกรวบรวมเป็นก้อนใหญ่เพื่อมอบให้ครอบครัวผู้เสียชีวิตเป็นค่าใช้จ่ายในการจัดงานศพ

     แนวคิดนี้ถือเป็นการสร้างหลักประกันทางสังคม โดยเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุและผู้มีรายได้น้อยที่ไม่สามารถเข้าถึงระบบประกันชีวิตของภาคเอกชน

     หลักการทำงานของกองทุน

     หลักการของเงินออมฌาปนกิจค่อนข้างเรียบง่าย คือเมื่อสมาชิกคนหนึ่งเสียชีวิต สมาชิกที่เหลือจะช่วยกันจ่ายเงิน เช่น รายละ 10–50 บาท เพื่อรวบรวมเป็นเงินก้อนให้ทายาท ถือเป็นการแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายในยามสูญเสีย

     การจัดตั้งสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์

     การจัดตั้งสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ ต้องขอจดทะเบียนกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล หรือสำนักงานเขตในกรุงเทพมหานคร โดยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้กำกับดูแลโดยตรง

     อำนาจการรับจดทะเบียน การควบคุม และการสั่งเลิกสมาคมฯ อยู่ที่นายทะเบียนท้องที่ ส่วนการประกาศยกเลิกสมาคมฯ จะต้องส่งเรื่องให้กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว และนำไปประกาศในราชกิจจานุเบกษาตามขั้นตอนทางกฎหมาย

     เงื่อนไขและค่าสมัครสมาชิก

     เงื่อนไขพื้นฐานในการสมัครสมาชิก ได้แก่

     – มีอายุ 20 ปีบริบูรณ์ หรืออายุ 17 ปีที่สมรสแล้ว

     – ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย หรือบุคคลไร้ความสามารถ

     – มีสุขภาพแข็งแรง

     – สมาคมฯ สามารถกำหนดคุณสมบัติเพิ่มเติมได้ตามข้อบังคับของแต่ละแห่ง

     อัตราค่าสมัครสมาชิกกำหนดให้ไม่เกิน 100 บาท และค่าบำรุงรักษาไม่เกินเดือนละ 5 บาท หรือปีละ 50 บาท

       ล่าสุด นายกันตพงศ์ กล่าวเพิ่มว่า เมื่อสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ต้องเลิก ไม่ว่าด้วยเหตุใดๆ ให้มีการชำระบัญชีสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์นั้น และให้คณะกรรมการและเจ้าหน้าที่ของสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์มีหน้าที่จัดการรักษาทรัพย์สินทั้งหมดของสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ไว้จนกว่าผู้ชำระบัญชีจะเรียกให้ส่งมอบ อีกทั้งเมื่อชำระบัญชีแล้ว ถ้ามีทรัพย์สินเหลืออยู่จะแบ่งให้แก่สมาชิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ไม่ได้ ทรัพย์สินนั้นจะต้องโอนไปให้แก่สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์อื่น หรือนิติบุคคลที่มีวัตถุประสงค์เกี่ยวกับการกุศลสาธารณะตามที่ได้ระบุไว้ในข้อบังคับของสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์หรือตามมติของที่ประชุมใหญ่ ในกรณีที่ไม่ได้ระบุไว้ในข้อบังคับหรือที่ประชุมไม่ได้มีมติไว้ ให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นของแผ่นดิน ทั้งนี้ ในกรณีของเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า สมาชิกอาจมีสิทธิได้รับคืนเท่าที่สมาชิกผู้นั้น ยังไม่ตกอยู่ในความผูกพันที่จะต้องจ่ายเงินสงเคราะห์ตามที่จ่ายล่วงหน้าไว้ให้แล้ว แต่หากสมาคมนำไปจ่ายเป็นเงินสงเคราะห์ศพให้แก่ผู้รับเงินของสมาชิกที่ตายหมดแล้ว สมาชิกจะขอคืนหรือเรียกคืนไม่ได้ 

   เงินออมฌาปนกิจถือเป็นระบบสวัสดิการชุมชนที่สะท้อนวัฒนธรรมการช่วยเหลือเกื้อกูลของคนไทย แต่เหตุการณ์การยกเลิกและล่มสลายของบางกองทุน ได้สะท้อนถึงความจำเป็นในการบริหารจัดการที่โปร่งใส และการกำกับดูแลที่เข้มแข็งมากขึ้น

     ในอนาคต เงินออมฌาปนกิจอาจยังเป็นหลักประกันสำคัญของประชาชนฐานราก หากมีการปรับปรุงระบบให้มั่นคง เพื่อให้ความช่วยเหลือในยามสูญเสียยังคงอยู่ และสร้างความอุ่นใจให้สมาชิกได้อย่างแท้จริง  

เรียบเรียงโดย : thaihitz.com